Uskam
Aan de kustlijn ten noorden van Sassnitz ligt een rotsblok dat er al eeuwen zwijgend de Oostzee in staart. De Uskam, door locals ook wel Klein Helgoland genoemd vanwege zijn karakteristieke omtrek, is een van de opvallendste natuurlijke bezienswaardigdheden van Rügen. Dit imposante rotsblok van 110 ton vertelt een verhaal van ijs, tijd en geologische krachten die nauwelijks te bevatten zijn.
Een reis van miljoenen jaren
Wie voor de Uskam staat, staat eigenlijk ook een beetje in Zuid-Zweden. Het rotsblok bestaat namelijk uit präkambrisch Småland-graniet, een roodachtig gesteente dat rijk is aan alkaalifeldspaat en zijn oorsprong vindt in het Scandinavische vasteland. Tijdens het Pleistoceen, de laatste ijstijd, werd dit kolossale brok steen meegenomen door de gletsjers die zich over Noord-Europa uitstrekten. Kilometer na kilometer, over duizenden jaren, schoof het graniet zuidwaarts totdat het hier, aan de kust van Rügen, tot stilstand kwam.
In 1999 werd de Uskam officieel als geotoop geregistreerd, een erkenning die zijn geologische waarde onderstreept. Het is het zesde grootste bekende zwerfblok van het eiland, met afmetingen van 5,50 meter lang, 4,80 meter breed en 3 meter hoog, en een volume van 41 kubieke meter.
Klein Helgoland: een bijnaam die past
De vergelijking met Helgoland is niet toevallig. Net als het echte Helgoland heeft de Uskam iets eigenzinnigs: hij steekt koppig omhoog uit het water, omringd door de Oostzee, en trekt de blik meteen. De rosse tint van het graniet contrasteert fraai met het blauwgrijs van het zeewater op bewolkte dagen, en glinstert warmrood in het zonlicht. Het is een schilderachtig schouwspel langs de strandpromenade van Sassnitz.
Geschiedenis: bruggen bouwen en verliezen
De Uskam was lange tijd meer dan alleen een bezienswaardigheid op afstand. Via een kleine houten vlondersteiger kon je het rotsblok vroeger daadwerkelijk betreden. Tot 1912 bevond zich hier zelfs het zogenaamde Herrenbad, een apart badgedeelte voor mannen, een gebruik dat typisch was voor de Victoriaanse badcultuur van die tijd.
In de herfst van 1995 maakte een zware stormvloed korte metten met de houten brug op 3 en 4 november. Kort daarna werd een nieuwe brug aangelegd, ditmaal als metalen constructie. Maar ook dat bleek geen duurzame oplossing: op 21 februari 2002 vernielde zwaar drijfijs de metalen brug volledig. Sindsdien is er geen nieuwe verbinding meer hersteld, en is de Uskam alleen nog van de oever te bewonderen.
Wel is er in april 2021 een nieuwe trap aangelegd vanaf de Karl-Liebknecht-Ring, waarmee de strandpromenade en het strand, langs de voet van Klein Helgoland, weer goed bereikbaar zijn.
Praktisch en ligging
De Uskam bevindt zich direct aan de strandpromenade ten noorden van Sassnitz, een van de belangrijkste havensteden van Rügen. De promenade is vrij toegankelijk en het rotsblok is goed te zien vanaf het strand. Een bezoek combineert zich uitstekend met een wandeling langs de kustlijn of een uitstapje naar het nabijgelegen Nationalpark Jasmund, bekend om zijn indrukwekkende krijtrotsen en de befaamde Königsstuhl.
In de omgeving
Wie de Uskam bezoekt, staat al meteen in een van de mooiste kustregio's van Rügen. Op korte afstand liggen de spectaculaire krijtrotsen van Jasmund, het dorp Königsstuhl met zijn uitkijkpunt over de Stubbenkammer, en de gezellige haven van Sassnitz met zijn visrestaurants en veerverbindingen naar Scandinavië. De combinatie van geologisch erfgoed, natuurschoon en kustsfeer maakt dit deel van Rügen tot een aanrader voor elke bezoeker aan het eiland.
Op de kaart
Route plannenVeelgestelde vragen
Wat is de Uskam?
De Uskam is een enorme zwerfkei aan de strandpromenade ten noorden van Sassnitz. Hij wordt ook wel 'Klein Helgoland' genoemd, vanwege zijn kenmerkende omtrekvorm. Met een gewicht van 110 ton en een volume van 41 kubieke meter is hij de zesde grootste bekende zwerfkei op Rügen. De kei bestaat uit roodachtig, präkambrisch Småland-graniet en is erkend als geologisch monument (geotoop).
Waar ligt de Uskam precies en hoe kom ik er?
De Uskam ligt direct aan de kustlijn van de strandpromenade, net ten noorden van Sassnitz. Sinds april 2021 is er een nieuwe trap via de Karl-Liebknecht-Ring die naar de strandpromenade en het strand leidt, langs de Uskam. Sassnitz is goed bereikbaar per auto, bus en trein. Vanaf het centrum van Sassnitz is het een korte wandeling langs de promenade.
Waarom is de Uskam geologisch bijzonder?
De kei is afkomstig uit Zuid-Zweden en werd tijdens het Pleistoceen, in de laatste ijstijd, door gletsjers naar Noord-Duitsland vervoerd. Dit soort zwerfkeien getuigt van de enorme krachten die ijstijden met zich meebrachten. In 1999 werd de Uskam officieel als geotoop geregistreerd, wat zijn wetenschappelijke en educatieve waarde onderstreept. Hij is daarmee een tastbaar bewijs van de geologische geschiedenis van Rügen.
Kan ik op de Uskam klimmen?
Dat is helaas niet meer mogelijk. Vroeger was de kei bereikbaar via een kleine houten steiger. Die werd in 1995 verwoest door een stormvloed en daarna hersteld als metalen constructie. In 2002 vernielde ijsgang ook die brug, en sindsdien is de verbinding niet meer hersteld. De kei is nu alleen van het strand en de promenade te bewonderen, maar dat biedt al een indrukwekkend beeld.
Is de Uskam geschikt voor een bezoek met kinderen?
Zeker. Kinderen zijn vaak gefascineerd door de enorme steen die als een klein eilandje uit het water steekt. Het verhaal over gletsjers die de kei vanuit Zweden meebrachten, prikkelt de verbeelding. Het strand rondom is toegankelijk en biedt ruimte om te spelen. Houd er rekening mee dat de kei zelf niet betreden kan worden, maar het uitzicht en de omgeving maken het toch de moeite waard.
Wat is de beste tijd om de Uskam te bezoeken?
De Uskam is het hele jaar door te zien. In de zomer is de sfeer levendig en combineer je het bezoek eenvoudig met een dag strand in Sassnitz. In het voor- of najaar is het rustiger en kun je de kei vaak helemaal voor jezelf hebben. Bij stormachtig weer is het effect van de golven rondom de kei bijzonder spectaculair, al is dan voorzichtigheid geboden aan de waterlijn.
Wat is er verder te doen in de buurt van de Uskam?
De Uskam ligt aan de strandpromenade van Sassnitz, een levendige badplaats met winkels, restaurants en een historische haven. Vanuit Sassnitz vertrekken ook boottochten naar de befaamde krijtrotsen van het nabijgelegen Nationaal Park Jasmund. Het park, met de iconische Königsstuhl, ligt op korte afstand. De combinatie van geologisch erfgoed, natuur en kustsfeer maakt Sassnitz tot een uitstekende uitvalsbasis op Rügen.
Heeft de Uskam een historische betekenis?
Ja, de plek heeft ook historische waarde. Tot 1912 bevond zich hier het zogeheten Herrenbad, een badgelegenheid uitsluitend voor mannen. Later was de kei via een steiger bereikbaar voor bezoekers. Die steigers werden meerdere keren verwoest door stormen en ijsgang, voor het laatst in 2002. De Uskam is daarmee niet alleen geologisch, maar ook cultuurhistorisch een interessant onderdeel van de geschiedenis van Sassnitz.
In de omgeving
Tickets & excursies
Boek vooraf de leukste activiteiten, tours en tickets.